คู่มือสัญญากู้ยืมเงินระหว่างบุคคล: หลักฐานเป็นหนังสือ เพดานดอกเบี้ย 15% และอายุความทวงเงินกู้

ปรับปรุงเนื้อหา: 2026-10-28

การให้ญาติ เพื่อน หรือคู่ค้ายืมเงินมักทำด้วยความไว้ใจ จนลืมเตรียมหลักฐานที่ศาลต้องการ เมื่อผู้กู้ไม่คืน ผู้ให้กู้จำนวนไม่น้อยฟ้องไม่ได้เพราะไม่มีหนังสือที่ผู้กู้ลงลายมือชื่อ หรือเสียสิทธิดอกเบี้ยทั้งหมดเพราะคิดเกินอัตรา คู่มือนี้อธิบายวิธีทำสัญญาให้บังคับได้ และสิ่งที่ต้องทำเมื่อถึงเวลาทวงคืน

สรุปสั้น

การกู้ยืมเงินเกิน 2,000 บาท ต้องมีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสือที่ผู้กู้ลงลายมือชื่อ มิฉะนั้นฟ้องร้องบังคับคดีไม่ได้ (ป.พ.พ. ม.653) ดอกเบี้ยเงินกู้ระหว่างบุคคลห้ามเกินร้อยละ 15 ต่อปี ถ้าเกิน ดอกเบี้ยตกเป็นโมฆะทั้งหมดแต่ยังเรียกเงินต้นได้ (ม.654 ประกอบแนวคำพิพากษา) และอาจมีความผิดตาม พ.ร.บ.ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ. 2560 อายุความเรียกเงินต้นคือ 10 ปี (ม.193/30) ส่วนดอกเบี้ยค้างชำระมีอายุความ 5 ปี (ม.193/33)

ตัวเลขสำคัญตามกฎหมาย

ตัวเลขสำคัญตามกฎหมาย
เรื่อง	หลัก	มาตรา
หลักฐานเป็นหนังสือ	จำเป็นเมื่อกู้เกิน 2,000 บาท	ม.653
เพดานดอกเบี้ย	ไม่เกิน 15% ต่อปี	ม.654
อายุความเงินต้น	10 ปี	ม.193/30
อายุความดอกเบี้ยค้าง	5 ปี	ม.193/33

ขั้นตอนทำตามได้จริง

1
1. ทำหนังสือที่ผู้กู้ลงลายมือชื่อ
ระบุชื่อคู่สัญญา จำนวนเงิน วันที่รับเงิน กำหนดชำระ และอัตราดอกเบี้ย หลักฐานไม่จำเป็นต้องเป็นแบบฟอร์มสัญญา ข้อความแชตหรืออีเมลที่ผู้กู้ยอมรับหนี้อาจใช้ประกอบได้ตามกฎหมายธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ แต่ต้องพิสูจน์ได้ว่ามาจากผู้กู้จริง
2
2. โอนเงินผ่านบัญชีธนาคาร
การจ่ายเงินสดทำให้พิสูจน์การส่งมอบเงินยาก สัญญากู้จะสมบูรณ์เมื่อส่งมอบเงิน (ม.650) การโอนผ่านธนาคารพร้อมบันทึกวัตถุประสงค์ช่วยยืนยันทั้งจำนวนและวันที่
3
3. กำหนดดอกเบี้ยไม่เกินกฎหมาย
อย่าซ่อนดอกเบี้ยในรูปค่าธรรมเนียมหรือการเขียนยอดเงินต้นสูงกว่าที่ให้จริง ศาลพิจารณาจากเนื้อหาจริงของธุรกรรม หากไม่ได้ตกลงดอกเบี้ย ผู้ให้กู้ยังอาจเรียกดอกเบี้ยผิดนัดตามอัตราที่กฎหมายกำหนดหลังผู้กู้ผิดนัด
4
4. บอกกล่าวทวงถามเป็นหนังสือ
เมื่อครบกำหนดหรือกรณีไม่มีกำหนดชำระ ให้ส่งหนังสือทวงถามทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ ระบุยอดและระยะเวลาให้ชำระ การรับสภาพหนี้หรือชำระบางส่วนของผู้กู้ทำให้อายุความสะดุดหยุดลง จึงควรเก็บหลักฐานไว้
5
5. ฟ้องและบังคับคดี
ฟ้องต่อศาลที่ผู้กู้มีภูมิลำเนาหรือที่มูลคดีเกิด ค่าขึ้นศาลคิดตามทุนทรัพย์ คดีทุนทรัพย์ไม่สูงอาจใช้วิธีพิจารณาคดีมโนสาเร่ในศาลแขวง เมื่อชนะคดีแล้วผู้กู้ไม่ชำระ ต้องสืบทรัพย์และขอบังคับคดีต่อ

ข้อควรระวัง

ให้ยืมเงินสดโดยไม่มีหนังสือที่ผู้กู้ลงชื่อ
คิดดอกเบี้ยรายเดือนจนเกิน 15% ต่อปี
เขียนยอดเงินต้นสูงกว่าเงินที่ให้จริง
รอทวงนานจนดอกเบี้ยบางส่วนขาดอายุความ 5 ปี

คำถามที่พบบ่อย

ข้อความ LINE ใช้เป็นหลักฐานกู้ยืมได้หรือไม่

ได้ในหลายกรณี หากข้อความแสดงว่าผู้กู้ยอมรับว่ากู้เงินจำนวนใด และระบุตัวผู้ส่งได้ ศาลพิจารณาความน่าเชื่อถือของบัญชีผู้ใช้และบริบทการสนทนาประกอบ ควรบันทึกภาพหน้าจอพร้อมข้อมูลบัญชีและเก็บไฟล์ต้นฉบับไว้

คิดดอกเบี้ยเกิน 15% แล้วเรียกเงินต้นคืนได้หรือไม่

โดยหลักยังเรียกเงินต้นได้ แต่ดอกเบี้ยที่ตกลงไว้เป็นโมฆะทั้งหมด และเงินที่ผู้กู้ชำระเป็นดอกเบี้ยไปแล้ว ศาลมักนำไปหักเงินต้น

ค่าบริการทนายฟ้องเรียกเงินกู้เท่าไร

สำนักงานไม่แสดงราคาค่าบริการบนเว็บไซต์ ส่งหลักฐานการกู้และการโอนเงินให้เจ้าหน้าที่เพื่อขอใบเสนอราคา ค่าขึ้นศาลเป็นค่าธรรมเนียมรัฐแยกต่างหาก