คู่มือการต่อสู้คดีอาญาและประกันตัว: สอบสวน อัยการ ไต่สวนมูลฟ้อง และพิจารณาคดี
ปรับปรุงเนื้อหา:
เมื่อได้รับหมายเรียกหรือถูกจับ คำถามแรกคืออยู่ในฐานะใดและต้องติดต่อหน่วยงานใด ไม่ใช่รีบเขียนคำชี้แจงยาว ๆ โดยยังไม่เห็นข้อกล่าวหา คู่มือนี้แยกสิทธิในชั้นจับกุมและสอบสวน การพิจารณาคำร้องปล่อยชั่วคราว และการเตรียมพยานในศาล ข้อกล่าวหา อัตราโทษ อายุผู้ต้องหาและคำสั่งศาลทำให้ขั้นตอนต่างกันได้
สรุปสั้น
ขอทราบข้อกล่าวหา ติดต่อทนาย และเก็บหมายหรือบันทึกจับกุม สิทธิพบและปรึกษาทนายตาม ม.7/1 ต่างจากการจัดหาทนายตาม ม.134/1 และสิทธิขณะสอบคำให้การตาม ม.134/4 การยื่นหลักประกันหรือเสนอ EM ไม่รับประกันว่าจะได้รับการปล่อยชั่วคราว
ขั้นตอนทำตามได้จริง
- 1
1. รักษาสิทธิในชั้นจับกุมและควบคุมตัว
ผู้ถูกจับหรือควบคุมมีสิทธิตาม ม.7/1 รวมถึงแจ้งญาติหรือผู้ที่ไว้วางใจและพบปรึกษาทนายเป็นการเฉพาะตัวตามเงื่อนไขกฎหมาย จดชื่อหน่วยงาน เวลาและเอกสารที่ได้รับ หากต้องใช้ล่ามหรือรักษาพยาบาลให้แจ้งความต้องการทันที ไม่ลงชื่อเอกสารที่ยังไม่เข้าใจ
- 2
2. แยกการจัดหาทนายจากสิทธิไม่ให้การ
ม.134/1 กำหนดกรณีที่พนักงานสอบสวนต้องจัดหาทนาย เช่น คดีโทษประหารชีวิตหรือผู้ต้องหาอายุไม่เกิน 18 ปีในวันแจ้งข้อหาเมื่อไม่มีทนาย; คดีที่มีโทษจำคุกต้องถามความต้องการและจัดหาเมื่อเข้าเงื่อนไข ม.134/4 ต้องแจ้งสิทธิให้การหรือไม่ให้การ และการมีทนายหรือบุคคลที่ไว้วางใจเข้าฟังตามกฎหมาย สิทธินี้ไม่ใช่สิทธิให้ข้อมูลเท็จ
- 3
3. เตรียมคำร้องปล่อยชั่วคราวตามความเสี่ยง
ระบุที่พัก งาน ผู้ติดต่อ ภาระครอบครัวและเหตุที่จะมาตามนัด ตลอดจนข้อเท็จจริงเกี่ยวกับความเสี่ยงหลบหนี ยุ่งเหยิงพยานหรือก่ออันตราย การปล่อยอาจไม่มีประกัน มีประกัน หรือมีประกันและหลักประกันตามกฎหมาย เงินสด ที่ดินหรือบุคคลต้องผ่านการตรวจคุณสมบัติและมูลค่า; EM เป็นเงื่อนไขที่ผู้มีอำนาจพิจารณา ไม่ใช่สิทธิเลือกแทนหลักประกันโดยอัตโนมัติ
- 4
4. ติดตามสำนวนสอบสวนและคำสั่งอัยการ
จัดหลักฐานแก้ข้อกล่าวหาให้ทนายประเมินก่อนเสนอพนักงานสอบสวน รักษาไฟล์ต้นฉบับและข้อมูลที่มา ตรวจหมายเรียก นัดฝากขัง และเงื่อนไขการปล่อยทุกครั้ง พนักงานอัยการพิจารณาสำนวนและคำสั่งตามกฎหมาย การเคยได้ประกันในชั้นสอบสวนไม่ทำให้ได้รับประกันในชั้นศาลโดยอัตโนมัติ
- 5
5. ราษฎรฟ้องเองกับอัยการฟ้อง
ตาม ม.162 คดีราษฎรเป็นโจทก์ต้องไต่สวนมูลฟ้องก่อนรับฟ้องตามกฎหมาย ส่วนคดีอัยการเป็นโจทก์ไม่จำเป็นต้องไต่สวนมูลฟ้อง แต่ศาลอาจสั่งไต่สวนได้ การไต่สวนมูลฟ้องไม่ใช่คำพิพากษาว่าจำเลยมีความผิด ต้องตรวจสิทธิการเข้าร่วมและถามค้านในขั้นนี้ตามสถานะของบุคคลและบทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง
- 6
6. เตรียมคำให้การและพยานแก้ข้อหา
การปฏิเสธหรือรับสารภาพต้องตัดสินใจหลังเข้าใจข้อหาและผลทางกฎหมาย ตรวจบัญชีพยานและคำสั่งศาล หลักฐานถิ่นที่อยู่ (alibi) ต้องสอดคล้องกับเวลา สถานที่และพยานยืนยัน; การหักล้างเจตนาต้องผูกกับองค์ประกอบความผิด ไม่ลบข้อความหรือสอนพยานให้แต่งเรื่อง ศาลประเมินพยานทั้งหมด ไม่รับรองผลจากหลักฐานชิ้นเดียว
ข้อควรระวัง
- อย่าจ่ายเงินแก่ผู้ที่อ้างว่าสามารถรับประกันคำสั่งปล่อยตัวหรือผลคำพิพากษาได้
- ผิดเงื่อนไขหรือไม่มาตามนัดอาจกระทบการปล่อยชั่วคราว แม้เคยได้รับอนุญาตแล้ว
- การยอมความไม่ได้ยุติคดีอาญาทุกฐานความผิด ต้องแยกความผิดต่อส่วนตัวจากความผิดประเภทอื่น
คำถามที่พบบ่อย
ไม่มีเงินสดยังขอประกันตัวได้ไหม
ได้ยื่นคำร้องให้ผู้มีอำนาจพิจารณาทางเลือกตามกฎหมาย แต่ต้องประเมินข้อหา ความเสี่ยงและคุณสมบัติผู้ประกัน ไม่มีหลักประกันไม่ใช่เหตุให้รับรองว่าจะได้หรือไม่ได้ประกัน
ไม่ให้การเท่ากับยอมรับผิดหรือไม่
ไม่ใช่การรับสารภาพ ผู้ต้องหามีสิทธิให้การหรือไม่ให้การตาม ม.134/4 ควรให้ทนายอธิบายผลของการเลือกให้การในข้อเท็จจริงเฉพาะคดี
ขอประเมินงานทนายต้องส่งอะไร
ส่งหมายเรียก ข้อกล่าวหา บันทึกจับกุม นัดศาล และคำสั่งประกันที่มีผ่านช่องทางเจ้าหน้าที่ หลีกเลี่ยงเผยเอกสารส่วนตัวสาธารณะ ติดต่อเพื่อปรึกษาและขอใบเสนอราคาตามรูปคดีและเขตอำนาจศาล
แหล่งอ้างอิง
ข้อมูลทั่วไปไม่ใช่การวินิจฉัยคดีเฉพาะบุคคล ก่อนดำเนินการให้ตรวจตัวบทฉบับปัจจุบัน คำสั่งศาลและข้อเท็จจริงกับทนาย วันนัดและผลคดีไม่อาจรับประกันได้
ปรึกษาเจ้าหน้าที่และขอใบเสนอราคา
ติดต่อเพื่อปรึกษาและขอใบเสนอราคาตามรูปคดีและเขตอำนาจศาล