คดีรักษาผิดพลาด ฟ้องแพทย์และโรงพยาบาล

ชั้นแรกคือมาตรฐานวิชาชีพที่ควรเป็นในสถานการณ์นั้น ซึ่งไม่ใช่มาตรฐานที่ดีที่สุดในโลก แต่คือสิ่งที่แพทย์ที่มีความรู้ความชำนาญในระดับเดียวกันพึงกระทำภายใต้เงื่อนไขและทรัพยากรที่มีอยู่จริง ชั้นที่สองคือการกระทำที่ต่ำกว่ามาตรฐานนั้น และชั้นที่สามคือความเสียหายที่เชื่อมโยงกับการกระทำโดยตรง

ชั้นที่คนมองข้ามคือชั้นที่สาม เพราะผู้ป่วยจำนวนมากมีโรคประจำตัวหรือภาวะที่นำไปสู่ผลลัพธ์ไม่ดีอยู่แล้ว ฝ่ายสถานพยาบาลจึงมักโต้แย้งว่าความเสียหายเกิดจากพยาธิสภาพเดิม ไม่ใช่จากการรักษา การพิสูจน์ความเชื่อมโยงจึงต้องอาศัยความเห็นผู้เชี่ยวชาญที่อ่านเวชระเบียนทั้งฉบับ ไม่ใช่ความเห็นจากการฟังเล่า

เราจึงบอกลูกความตรงไปตรงมาตั้งแต่ต้นว่า ถ้าความเห็นผู้เชี่ยวชาญไม่สนับสนุน การเดินหน้าฟ้องมักไม่คุ้มทั้งเวลาและค่าใช้จ่าย และในหลายกรณีสิ่งที่ครอบครัวต้องการจริง ๆ คือคำอธิบายและการเปลี่ยนแปลงเชิงระบบมากกว่าเงิน

คำขอที่เขียนกว้างเกินไปมักได้เอกสารสรุปกลับมาเพียงไม่กี่แผ่น คำขอที่ดีต้องระบุรายการให้ชัด ทั้งบันทึกการรักษาของแพทย์ บันทึกทางการพยาบาล ใบสั่งยาและบันทึกการบริหารยา ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ ไฟล์ภาพวินิจฉัยพร้อมรายงานการอ่านผล บันทึกการผ่าตัด บันทึกวิสัญญี และเอกสารการยินยอมทุกฉบับ

บันทึกทางการพยาบาลเป็นส่วนที่มีประโยชน์ที่สุดและถูกขอน้อยที่สุด เพราะเป็นบันทึกที่ระบุเวลาเป็นช่วงสั้น และมักเผยให้เห็นว่าอาการเปลี่ยนแปลงตั้งแต่เมื่อไร มีการรายงานแพทย์เวลาใด และมีการตอบสนองเมื่อใด ช่องว่างของเวลาในบันทึกส่วนนี้คือสิ่งที่ผู้เชี่ยวชาญมองหาเป็นอันดับแรก

ช่องทางแรกคือการร้องเรียนต่อสภาวิชาชีพ ซึ่งพิจารณาเรื่องจริยธรรมและมาตรฐานการประกอบวิชาชีพ ผลที่ได้คือมาตรการทางวิชาชีพ ไม่ใช่ค่าสินไหม ช่องทางที่สองคือการใช้สิทธิเยียวยาตามระบบหลักประกันสุขภาพ ซึ่งเร็วกว่าและไม่ต้องพิสูจน์ความผิดในระดับเดียวกับศาล

ช่องทางที่สามคือการเจรจากับสถานพยาบาลและบริษัทประกันความรับผิดทางวิชาชีพโดยตรง ซึ่งมักได้ผลเมื่อมีความเห็นผู้เชี่ยวชาญและตัวเลขความเสียหายที่คำนวณมาอย่างละเอียดวางบนโต๊ะ ช่องทางสุดท้ายคือการฟ้องคดี ซึ่งบางกรณีเข้าลักษณะคดีผู้บริโภคทำให้ผู้เสียหายได้ประโยชน์เรื่องภาระการพิสูจน์และค่าธรรมเนียม

ช่องทางเหล่านี้ไม่ได้ตัดกันทั้งหมด แต่ลำดับการใช้มีผลอย่างมาก การเจรจาก่อนที่จะมีความเห็นผู้เชี่ยวชาญมักได้ข้อเสนอต่ำ และการฟ้องก่อนที่จะได้เวชระเบียนครบมักทำให้เสียเปรียบตั้งแต่คำฟ้องแรก

ค่าเสียหายที่เรียกได้แบ่งเป็นค่ารักษาพยาบาลที่จ่ายไปแล้ว ค่ารักษาต่อเนื่องในอนาคตซึ่งต้องมีใบประเมินจากแพทย์ ค่าขาดรายได้ในช่วงพักรักษา ค่าความสามารถในการทำงานที่ลดลงอย่างถาวร ค่าใช้จ่ายในการจ้างผู้ดูแล และค่าเสียหายต่อจิตใจในขอบเขตที่กฎหมายรับรอง

กรณีผู้ป่วยเสียชีวิต ผู้มีสิทธิเรียกร้องคือทายาทตามกฎหมาย และรายการที่เรียกได้จะรวมค่าปลงศพ ค่าขาดไร้อุปการะของผู้ที่อยู่ในความอุปการะ ซึ่งการคำนวณต้องอิงกับรายได้จริงและระยะเวลาที่พึงอุปการะได้ ไม่ใช่ตัวเลขที่กำหนดขึ้นเอง

เรารับงานฝั่งผู้ให้บริการทางการแพทย์ด้วย และสิ่งที่เห็นซ้ำคือความเสียหายส่วนใหญ่เกิดจากการสื่อสารหลังเหตุการณ์ ไม่ใช่จากการรักษาเอง การหลีกเลี่ยงการพูดคุยกับครอบครัวทำให้ความสงสัยกลายเป็นความไม่ไว้ใจ และเปลี่ยนเรื่องที่จบได้ด้วยคำอธิบายให้กลายเป็นคดี

สิ่งที่เราแนะนำสถานพยาบาลคือการมีกระบวนการทบทวนเหตุการณ์ที่ชัดเจน การบันทึกที่ครบถ้วนตามเวลาจริง และแนวปฏิบัติในการขอความยินยอมที่อธิบายความเสี่ยงเฉพาะของหัตถการนั้นจริง ไม่ใช่แบบฟอร์มมาตรฐานที่ใช้กับทุกเคส