ทนายแรงงาน เลิกจ้าง ค่าชดเชย ศาลแรงงาน

มาตรา 118 กรณีเข้าเกณฑ์: 120 วันแต่ไม่ครบ 1 ปี = ค่าจ้าง 30 วัน; 1 ปีแต่ไม่ครบ 3 ปี = 90 วัน; 3 ปีแต่ไม่ครบ 6 ปี = 180 วัน; 6 ปีแต่ไม่ครบ 10 ปี = 240 วัน; 10 ปีแต่ไม่ครบ 20 ปี = 300 วัน; 20 ปีขึ้นไป = 400 วัน ต้องตรวจฐานค่าจ้าง ข้อยกเว้นสัญญามีกำหนดเวลาที่กฎหมายจำกัด และเหตุไม่จ่ายตามมาตรา 119 ไม่ใช่ทุกสัญญารายปีได้รับยกเว้น

มาตรา 49 แยกจากค่าชดเชย ศาลอาจสั่งรับกลับทำงานในอัตราค่าจ้างขณะเลิกจ้าง หรือหากทำงานร่วมกันต่อไม่ได้ กำหนดค่าเสียหายโดยคำนึงถึงอายุ อายุงาน ความเดือดร้อน เหตุเลิกจ้างและค่าชดเชยที่มีสิทธิ ไม่ใช่ยอดเพิ่มอัตโนมัติหรือสูตรตายตัว

การเลิกจ้างมีสองคำถามที่แยกจากกัน หนึ่งคือต้องจ่ายค่าชดเชยหรือไม่ ซึ่งขึ้นกับอายุงานและเหตุที่เข้าข้อยกเว้นตามกฎหมาย สองคือการเลิกจ้างนั้นเป็นธรรมหรือไม่ ซึ่งศาลดูเหตุผลทางธุรกิจและความสมส่วนของโทษ นายจ้างหลายรายจ่ายค่าชดเชยครบแต่ยังแพ้ข้อสอง เพราะโทษหนักเกินความผิด

มาตรา 119 แยกเหตุไม่จ่ายค่าชดเชยเป็นรายข้อ กรณีฝ่าฝืนข้อบังคับหรือคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรมตาม (4) โดยปกติต้องเตือนเป็นหนังสือ แต่กรณีร้ายแรงไม่ต้องเตือน หนังสือเตือนมีผลไม่เกินหนึ่งปีนับแต่วันกระทำผิด ไม่ใช่ทุกเหตุเลิกจ้างต้องมีคำเตือน และถ้าจะอ้างมาตรา 119 ต้องระบุข้อเท็จจริงในหนังสือเลิกจ้างหรือแจ้งเหตุในขณะเลิกจ้าง มิฉะนั้นยกขึ้นอ้างภายหลังไม่ได้

ข้อพิพาทจำนวนมากเกิดจากการนับว่าอะไรเป็นค่าจ้าง เพราะฐานค่าจ้างกระทบทั้งค่าล่วงเวลา ค่าชดเชย และเงินสมทบ เบี้ยขยันหรือค่าตำแหน่งที่จ่ายประจำทุกเดือนโดยไม่มีเงื่อนไข ในทางปฏิบัติมักถูกนับรวมเป็นค่าจ้าง ต่างจากเงินรางวัลที่จ่ายตามผลงานเป็นครั้ง ๆ

ลูกจ้างรายเดือนที่ทำงานเกินเวลาตามที่นายจ้างสั่ง มีสิทธิได้ค่าล่วงเวลาเว้นแต่เข้าข้อยกเว้นตามลักษณะงาน การอ้างว่าเป็นพนักงานประจำสำนักงานจึงไม่ต้องจ่ายไม่ถูกต้องเสมอไป เราจึงแนะนำให้จัดระบบบันทึกเวลาทำงานที่ตรวจย้อนได้ ซึ่งช่วยทั้งสองฝ่ายเมื่อมีข้อโต้แย้ง

ลูกจ้างเลือกยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานเพื่อให้มีคำสั่งเรื่องเงินตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน หรือฟ้องศาลแรงงานเพื่อเรียกทั้งเงินตามกฎหมายและค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม แต่จะเดินสองทางพร้อมกันในประเด็นเดียวกันไม่ได้ การเลือกทางจึงต้องดูว่าต้องการอะไรเป็นหลัก

แยกยอดเงินที่มีฐานกฎหมายออกจากข้อเสนอประนีประนอม และเตรียมพยานสำหรับประเด็นที่ยังโต้แย้ง การไกล่เกลี่ยต้องอาศัยความยินยอม ไม่รับรองว่าจะตกลงกันได้หรือได้เงินตามยอดที่เสนอ หากมีคำสั่งพนักงานตรวจแรงงานแล้ว มาตรา 125 กำหนดการนำคดีสู่ศาลภายใน 30 วันนับแต่ทราบคำสั่ง และนายจ้างที่นำคดีสู่ศาลต้องวางเงินตามคำสั่งต่อศาล