ส่งผู้ร้ายข้ามแดน ผลักดันออกนอกประเทศ และบัญชีต้องห้าม

การส่งผู้ร้ายข้ามแดนเป็นกระบวนการทางศาล รัฐผู้ร้องขอต้องยื่นคำร้องผ่านช่องทางทางการทูต และศาลไทยต้องไต่สวนว่าการกระทำที่ถูกกล่าวหาเป็นความผิดตามกฎหมายของทั้งสองประเทศหรือไม่ ไม่ใช่ดูเพียงชื่อฐานความผิด แต่ดูองค์ประกอบของการกระทำจริง หลายเรื่องหยุดลงที่จุดนี้เพราะสิ่งที่ผิดในประเทศหนึ่งไม่ได้เป็นความผิดในอีกประเทศหนึ่ง

การผลักดันออกนอกประเทศเป็นคำสั่งทางปกครองที่ออกโดยพนักงานเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมือง เช่น กรณีอยู่เกินกำหนด ทำงานผิดประเภทการตรวจลงตรา หรือถูกเห็นว่าเป็นบุคคลต้องห้าม กระบวนการนี้เร็วกว่ามากและไม่มีการไต่สวนแบบคดี แต่ก็โต้แย้งได้ทั้งในชั้นเจ้าหน้าที่และโดยการฟ้องเพิกถอนคำสั่งต่อศาลปกครอง

ความแตกต่างนี้สำคัญเพราะสิทธิและกำหนดเวลาต่างกันสิ้นเชิง ผู้ที่อยู่ในกระบวนการส่งข้ามแดนมีสิทธิได้รับการไต่สวนและมีทนาย ส่วนผู้ที่อยู่ในห้องกักเพื่อรอผลักดันอาจถูกส่งกลับได้ภายในไม่กี่วันหากไม่มีการโต้แย้ง การระบุให้ถูกตั้งแต่ต้นจึงเป็นงานชิ้นแรกที่เราทำเสมอ

การแจ้งเวียนหมายผ่านองค์กรตำรวจสากลเป็นเพียงการขอความร่วมมือให้ค้นหาและควบคุมตัวชั่วคราว ไม่ใช่คำสั่งจับที่มีผลบังคับโดยตัวเองในไทย และไม่ได้แปลว่าผู้ถูกแจ้งเวียนมีความผิด ในทางปฏิบัติสิ่งที่เกิดขึ้นคือด่านตรวจคนเข้าเมืองเห็นข้อมูลแล้วกักตัวไว้เพื่อตรวจสอบ ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่การมีทนายเข้าถึงได้เร็วสร้างความต่างมากที่สุด

หมายที่ออกด้วยเหตุจูงใจทางการเมือง หรือหมายที่เกิดจากข้อพิพาททางธุรกิจซึ่งถูกแปลงเป็นคดีอาญาในต่างประเทศ เป็นเรื่องที่พบได้จริงและมีช่องทางขอให้ทบทวนการแจ้งเวียน การดำเนินการสองทางพร้อมกัน คือโต้แย้งในไทยและขอทบทวนที่ต้นทาง ให้ผลดีกว่าการรอผลอย่างใดอย่างหนึ่ง

การถูกขึ้นบัญชีห้ามเข้าประเทศตามมาได้จากหลายเหตุ ตั้งแต่การอยู่เกินกำหนดเป็นเวลานาน การถูกผลักดัน ไปจนถึงคดีอาญาที่จบไปแล้ว ระยะเวลาห้ามไม่เท่ากันและไม่ได้ปรากฏบนหนังสือเดินทาง ทำให้หลายคนรู้ตัวอีกครั้งตอนถูกปฏิเสธที่ด่านหลังผ่านไปหลายปี

การขอทบทวนต้องอาศัยเอกสารที่แสดงว่าเหตุแห่งการห้ามได้รับการแก้ไขแล้ว เช่น ค่าปรับที่ชำระครบ คดีที่ถึงที่สุดโดยไม่มีความผิด หรือความผูกพันทางครอบครัวในไทยที่ตรวจสอบได้ เราจัดชุดเอกสารและยื่นผ่านช่องทางที่ถูกต้อง พร้อมประเมินตามความจริงว่ากรณีใดควรยื่นและกรณีใดควรรอให้พ้นกำหนดเวลาแทน