ทนายบริษัทและ M&A Due Diligence Joint Venture

การซื้อหุ้นทำให้ผู้ซื้อรับกิจการทั้งก้อน รวมถึงหนี้และคดีที่ยังไม่ปรากฏ ส่วนการซื้อทรัพย์สินเลือกรับเฉพาะรายการที่ต้องการได้ แต่ต้องโอนใบอนุญาต สัญญาเช่า และพนักงานใหม่ ซึ่งบางใบอนุญาตโอนไม่ได้เลย ผู้ซื้อจึงต้องเทียบต้นทุนของความสะดวกกับความเสี่ยงที่ตามมาเป็นรายกรณี

โครงสร้างภาษีของสองทางเลือกก็ต่างกันมาก ทั้งในมือผู้ขายและผู้ซื้อ การประเมินภาระภาษีของธุรกรรมควรทำก่อนตกลงราคา ไม่ใช่หลังลงนาม เพราะตัวเลขสุทธิที่ผู้ขายได้รับและฐานต้นทุนที่ผู้ซื้อจะใช้ต่อไป ขึ้นกับรูปแบบธุรกรรมที่เลือกอย่างมีนัยสำคัญ

การอ่านงบการเงินอย่างเดียวไม่พบปัญหาที่แพงที่สุด สิ่งที่ต้องเปิดดูคือสัญญาฉบับจริงกับลูกค้ารายใหญ่ เงื่อนไขวงเงินกับสถาบันการเงิน หนังสือประเมินจากกรมสรรพากรที่ค้างอยู่ ทะเบียนผู้ถือหุ้นย้อนหลัง และแฟ้มพนักงานที่แสดงสิทธิที่สะสมไว้ ข้อค้นพบเหล่านี้ต่อรองได้ก่อนลงนามเท่านั้น

ในธุรกิจที่ต้องใช้ใบอนุญาตหรือมีผู้ถือหุ้นต่างชาติ ต้องตรวจเพิ่มว่าสัดส่วนการถือหุ้นหลังดีลยังอยู่ในกรอบที่กฎหมายอนุญาต การเปลี่ยนผู้ถือหุ้นบางลักษณะทำให้ต้องขออนุญาตใหม่ หรือทำให้สิทธิประโยชน์ที่ได้รับส่งเสริมสิ้นผล ซึ่งกระทบมูลค่ากิจการโดยตรง

คำรับรองและคำรับประกันจะมีค่าเมื่อมีกลไกรองรับ เช่น การกันเงินส่วนหนึ่งไว้ในบัญชีกลาง การกำหนดเพดานและกรอบเวลาเรียกร้องที่สมเหตุสมผล และเงื่อนไขการชดใช้ที่ระบุวิธีคำนวณความเสียหายชัด สัญญาที่มีแต่ถ้อยคำสวยแต่ไม่มีแหล่งเงินให้เรียกคืน มักไม่ช่วยผู้ซื้อเมื่อปัญหาเกิดขึ้นจริง

ช่วงระหว่างลงนามกับวันโอนก็ต้องมีข้อกำหนดคุมพฤติกรรมของผู้ขาย ไม่ให้ก่อหนี้ใหม่ เปลี่ยนเงื่อนไขการจ้าง หรือจ่ายเงินปันผลออกไปก่อนส่งมอบ พร้อมเงื่อนไขบังคับก่อนที่ระบุว่าอะไรต้องเสร็จก่อนจ่ายเงินก้อนสุดท้าย เพื่อให้วันโอนเกิดขึ้นตามที่ตกลงไว้จริง