สืบทรัพย์ บังคับคดี ยึด–อายัด ขายทอดตลาด

ม.272–273 แยกคำบังคับกับเวลาและเงื่อนไขชำระ ม.276 ตรวจการทราบคำบังคับและพ้นกำหนดก่อนศาลกำหนดวิธีบังคับ ต้องดูคำสั่งทุเลาหรืองด ไม่ถือว่ารอถึงที่สุดทุกกรณี ม.274 ทั่วไปสิบปีจากวันคำพิพากษาหรือคำสั่ง แต่หนี้งวดหรือในอนาคตนับเมื่ออาจบังคับชำระได้ และการร้องขอเจ้าพนักงานยึดอายัดหรือทำวิธีอื่นบางส่วนทันเวลาทำต่อเฉพาะนั้นจนเสร็จ ไม่ใช่สิทธิทั้งหมดหายหรือทุกทรัพย์ใหม่ถูกต่อเวลา

สืบทรัพย์โดยชอบและเตรียมเอกสารคู่กับคดี เพราะกรรมสิทธิ์และภาระทรัพย์เปลี่ยนได้ แต่การสืบหรือถือหมายไม่ใช่ขั้นตอนรักษาทุกสิทธิ ม.274 ต้องเก็บคำขอและวันที่ยึดอายัดที่สัมพันธ์กับทรัพย์จริง การมีเบาะแสไม่รับรองวันยึดหรือสิทธิรับชำระก่อนเจ้าหนี้อื่น ต้องตรวจจำนอง บุริมสิทธิและคำสั่งศาลแยกกัน

เงินฝากธนาคารและเงินเดือนคือสองรายการที่เปลี่ยนเป็นเงินเข้ามือเจ้าหนี้เร็วที่สุด เพราะเป็นการอายัดสิทธิเรียกร้อง ไม่ต้องผ่านการประเมินราคาและการประกาศขาย ส่วนที่ดิน อาคารชุด และเครื่องจักรต้องผ่านขั้นประเมิน ประกาศ และการเคาะขายซึ่งอาจต้องเลื่อนหลายนัดหากไม่มีผู้เข้าสู้ราคา

เราจึงจัดลำดับการยึดตามอัตราการคืนเงินต่อบาทที่ลงทุนไป ไม่ใช่ตามมูลค่าตามบัญชี ทรัพย์ที่ติดจำนองเต็มวงเงินมักไม่เหลือส่วนต่างให้เจ้าหนี้ธรรมดา ขณะที่รถบรรทุกที่ยังใช้ทำมาหากินอยู่สร้างแรงกดดันให้ลูกหนี้กลับมาเจรจาเร็วกว่าที่ดินแปลงใหญ่ในต่างจังหวัด

รูปแบบที่พบบ่อยคือโอนที่ดินให้ญาติในราคาต่ำกว่าตลาดหลังถูกฟ้อง ย้ายเงินออกก่อนวันที่คำพิพากษาถึงที่สุด หรือเปลี่ยนชื่อผู้ถือหุ้นในบริษัทที่ตนควบคุมอยู่ ข้อเท็จจริงสำคัญที่เราเก็บคือวันจดทะเบียนโอน ราคาที่แจ้ง ความสัมพันธ์ระหว่างผู้โอนกับผู้รับ และแหล่งเงินที่ผู้รับใช้ชำระ

ม.237 ต้องพิสูจน์ว่าลูกหนี้ทำนิติกรรมทั้งรู้ว่าจะทำให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ หากผู้ได้ลาภไม่รู้ข้อเท็จจริงที่ทำให้เสียเปรียบขณะทำนิติกรรม ย่อมมีข้อจำกัดการเพิกถอน แต่การให้โดยเสน่หาใช้ความรู้ลูกหนี้ฝ่ายเดียวเพียงพอ บทนี้ไม่ใช้กับนิติกรรมที่ไม่มีวัตถุเป็นสิทธิในทรัพย์สิน การเป็นญาติหรือราคาต่ำเป็นเบาะแส ไม่ใช่ข้อสรุปให้ชนะหรือให้ยึดจากผู้รับได้เอง ผลแพ่งไม่ทำให้เกิดความผิดอาญาโดยอัตโนมัติ ต้องตรวจองค์ประกอบอาญาและกำหนดเวลาต่างหาก

การรู้ว่ามีโอนไม่จำเป็นต้องตรงกับการรู้ต้นเหตุที่ใช้เพิกถอน ม.240 ห้ามฟ้องเมื่อเกินหนึ่งปีจากรู้ต้นเหตุ หรือเกินสิบปีจากทำนิติกรรม ต้องตรวจทั้งสองวัน ไม่บวกเป็นสิบเอ็ดปีและไม่รอคำพิพากษาเดิมเพื่อเริ่มนับ ม.238 คุ้มครองสิทธิบุคคลภายนอกที่ได้โดยสุจริตก่อนเริ่มฟ้อง เว้นได้โดยเสน่หา ส่วน ม.239 ให้ผลเพิกถอนเป็นประโยชน์แก่เจ้าหนี้ทุกคน ไม่ให้ผู้ฟ้องได้ชำระก่อนโดยอัตโนมัติ

ขายได้แล้วต้องตรวจเงินสุทธิและสิทธิแต่ละคน ม.326 ไม่ให้ยึดหรืออายัดรายการเดิมซ้ำ แต่เปิดคำร้องต่อศาลที่ออกหมายเมื่อไม่สามารถรับชำระจากทรัพย์อื่นของลูกหนี้ได้ พลาดกำหนดเฉลี่ยไม่เท่ากับหมดทุกสิทธิ ม.329(1) อาจขอเงินส่วนเหลือหลังเจ้าหนี้ที่กฎหมายระบุ โดยจุดปิดรับคือก่อนมีการจ่ายเงิน ม.339 และกรณีบัญชีส่วนเฉลี่ยต้องมาก่อนส่งคำบอกกล่าวตาม ม.340(3) การมีคำพิพากษาหรือยื่นคำร้องไม่รับรองว่าจะมีเงินเหลือ

ทีมเรารายงานสถานะเป็นรายเดือน ระบุยอดเรียกคืนสะสม ค่าใช้จ่ายที่ลงไปแล้ว และคำแนะนำว่าควรเดินต่อหรือปิดสำนวนเพื่อไม่ให้ค่าใช้จ่ายกินเงินที่จะได้กลับมา เจ้าหนี้ที่ตัดสินใจบนตัวเลขชุดนี้แทบไม่เคยรู้สึกว่าเสียเงินไปกับความหวังลอย ๆ