วางแผนภาษีนิติบุคคลและบุคคลธรรมดา

การเทียบภาษีบุคคลธรรมดากับภาษีนิติบุคคลด้วยอัตราสูงสุดอย่างเดียวมักนำไปสู่คำตอบที่ผิด เพราะบุคคลธรรมดามีการหักค่าใช้จ่ายแบบเหมาในบางประเภทเงินได้ซึ่งอาจได้เปรียบเมื่อรายได้ยังไม่สูง ขณะที่นิติบุคคลเสียภาษีจากกำไรสุทธิและมีสิทธิประโยชน์สำหรับกิจการขนาดเล็กตามเกณฑ์ทุนและรายได้ แต่ต้องบวกภาระภาษีชั้นที่สองเมื่อจ่ายเงินปันผลออกจากบริษัท

สิ่งที่ควรคำนวณคือภาระรวมของเงินที่เจ้าของได้ถือไว้ในกระเป๋าจริง โดยรวมภาษีนิติบุคคล ภาษีหัก ณ ที่จ่ายจากเงินปันผล เงินสมทบประกันสังคมของเงินเดือนที่จ่ายตัวเอง และต้นทุนการปฏิบัติตามกฎ เช่น ค่าทำบัญชีและค่าสอบบัญชี เมื่อคิดครบทั้งชุด จุดคุ้มที่ควรเปลี่ยนไปทำในรูปบริษัทมักอยู่สูงกว่าที่หลายคนคาด

เงินเดือนที่จ่ายกรรมการเป็นรายจ่ายของบริษัทได้หากสมเหตุสมผลกับหน้าที่ที่ทำจริง มีหนังสือมอบหมายงานหรือมติที่ประชุมรองรับ และมีการหักภาษีนำส่งอย่างถูกต้อง ส่วนเงินปันผลจ่ายได้เมื่อมีกำไรสะสมและมีมติจ่ายตามขั้นตอนของกฎหมายบริษัท การจ่ายสลับกันแบบไม่มีเอกสารรองรับเป็นสาเหตุอันดับต้นที่ทำให้รายจ่ายถูกตัดในการตรวจ

อีกเรื่องที่ควรจัดให้เรียบร้อยคือค่าใช้จ่ายที่เจ้าของออกไปก่อนแล้วเบิกคืน หากไม่มีระบบเบิกที่ระบุวัตถุประสงค์และแนบหลักฐานทุกครั้ง รายการเหล่านี้จะกลายเป็นเงินให้กู้แก่กรรมการในสายตาผู้ตรวจ ซึ่งนำไปสู่คำถามเรื่องดอกเบี้ยที่ควรรับรู้และรายจ่ายที่ถูกตัดทั้งก้อน

สิทธิประโยชน์ที่ธุรกิจทั่วไปเข้าถึงได้มักอยู่ในกลุ่มหักรายจ่ายเพิ่มตามมาตรการที่ประกาศเป็นช่วงเวลา เช่น การลงทุนในระบบและอุปกรณ์บางประเภท การจ้างงานกลุ่มเฉพาะ และรายจ่ายฝึกอบรมพนักงาน จุดสำคัญคือแต่ละมาตรการมีเงื่อนไขเรื่องช่วงเวลาลงทุนและเอกสารที่ต้องเก็บ ซึ่งถ้าไม่เก็บตั้งแต่วันซื้อ ก็ใช้สิทธิย้อนหลังไม่ได้แม้เข้าเงื่อนไขอื่นครบ

สำหรับกิจการที่มีเจ้าของหรือรายได้จากต่างประเทศ ควรตรวจอนุสัญญาภาษีซ้อนที่ไทยทำไว้กับประเทศคู่สัญญาก่อนตกลงเงื่อนไขสัญญา เพราะอัตราหัก ณ ที่จ่ายของค่าสิทธิ ดอกเบี้ย และเงินปันผลต่างกันตามอนุสัญญา และการขอใช้อัตราตามอนุสัญญาต้องได้เอกสารรับรองสถานะผู้มีถิ่นที่อยู่เพื่อการภาษีของผู้รับเงินไว้ก่อนวันจ่าย