คดีสิ่งแวดล้อมและข้อพิพาทโรงงาน ทั้งฝั่งชุมชนและฝั่งผู้ประกอบการ ในพิจิตร

พิจิตรตั้งอยู่กลางที่ราบลุ่มแม่น้ำน่านและแม่น้ำยม เศรษฐกิจอยู่บนข้าวนาปรัง สวนส้มโอ และการเลี้ยงปลาในกระชัง ธุรกิจส่วนใหญ่เป็นครัวเรือนและร้านค้าที่จดทะเบียนพาณิชย์มากกว่าเป็นบริษัท คำถามทางกฎหมายที่พบมากจึงเป็นการวางเอกสารกู้ยืมระหว่างบุคคล การจัดการทรัพย์สินภายในครอบครัว และข้อพิพาทเรื่องน้ำและแนวคันนาระหว่างแปลงข้างเคียง

ฤดูน้ำหลากและการจัดสรรน้ำเพื่อทำนาปรังเป็นต้นเหตุของข้อพิพาทประจำปี ทั้งการปิดกั้นทางน้ำ การสูบน้ำเข้าแปลงตนจนแปลงข้างเคียงเสียหาย และการทำคันดินที่เปลี่ยนทางระบายน้ำเดิม กรณีเหล่านี้มีทั้งมิติทางแพ่งเรื่องละเมิดและมิติทางปกครองเมื่อเกี่ยวกับทางน้ำสาธารณะ การเก็บภาพถ่ายพร้อมวันเวลาและการแจ้งหน่วยงานท้องถิ่นไว้ตั้งแต่ต้นจึงสำคัญมาก

การถือครองที่นาในจังหวัดนี้มักผูกกับครอบครัวมาหลายรุ่น หลายแปลงคงอยู่ในชื่อเจ้าของรุ่นก่อนที่ล่วงลับไปแล้วโดยยังไม่มีการแยกโฉนดให้ทายาท และมีการทำนาโดยผู้เช่าที่ตกลงกันด้วยวาจา เมื่อราคาที่ดินขยับขึ้นตามการขยายถนนและโรงงานแปรรูป ข้อพิพาทเรื่องสิทธิของผู้เช่านาและส่วนแบ่งของทายาทจึงเพิ่มขึ้นตามไปด้วย