คดีสิ่งแวดล้อมและข้อพิพาทโรงงาน ทั้งฝั่งชุมชนและฝั่งผู้ประกอบการ ในมหาสารคาม

มหาสารคามเป็นเมืองมหาวิทยาลัยของภาคอีสาน มีนักศึกษาหลายหมื่นคนหมุนเวียนเข้าออกทุกปี เศรษฐกิจรอบสถาบันการศึกษาจึงเต็มไปด้วยหอพัก ร้านค้า และธุรกิจบริการรายย่อย ข้อพิพาทที่พบบ่อยคือสัญญาเช่าหอพัก การยึดเงินประกัน และหนี้สินจากการกู้ยืมนอกระบบของผู้เช่าวัยเรียน

นอกเขตเมืองเป็นพื้นที่ปลูกข้าวหอมมะลิและเลี้ยงโคเนื้อ ครอบครัวจำนวนมากถือที่ดินร่วมกันโดยยังไม่แบ่งแยกและใช้ทำกินสืบต่อกันมาหลายรุ่น เมื่อเจ้าของเดิมเสียชีวิตโดยไม่ได้ทำพินัยกรรม การตกลงแบ่งที่ดินระหว่างพี่น้องจึงกลายเป็นคดีที่ใช้เวลานานกว่าที่ทุกฝ่ายคาดไว้

แรงงานจากมหาสารคามจำนวนมากทำงานอยู่กรุงเทพและต่างประเทศ เรื่องที่ครอบครัวปรึกษาเข้ามาบ่อยจึงมีทั้งการมอบอำนาจให้ญาติจัดการทรัพย์สินแทน การส่งเงินกลับเพื่อซื้อที่ดินในชื่อผู้อื่น และปัญหาที่ตามมาเมื่อผู้ถือชื่อไม่ยอมโอนคืนตามที่ตกลงกันไว้